قبور علما

نجف اشرف, سرزمين پيامبران و اوليا است و همان جايى است كه حضرت ابراهيم(ع) آن را با خريدن از صاحبانش بعنوان محل سكنى برگزيد. 

پروردگار متعال به اين سرزمين ويژگيهايى عطا فرموده كه به هيچ سرزمين ديگرى نبخشيده است. حضرت امام جعفر صادق(عليه السلام) مى فرمايند: سرزمين نجف طى دوره هاى مختلف, ازجايگاه و قداست ويژه اى برخوردار بوده است. به اين خاطر حضرت أميرالمؤمنين خطاب به اين سرزمين مى فرمايند: ( ما أحسن منظرك و أطيب قعرك اللهم اجعل قبري بها) ( عجب منظر زيبا و و جايگاه نيكويى دارى, پروردگارا, قبر مرا در اين سرزمين قرار ده).

بعد از دفن شدن پيكر مطهر حضرت أميرالمؤمنين(عليه السلام) در نجف در سال (40 هجرى قمرى), قداست اين سرزمين دوچندان شد.

به اين خاطر, مؤمنان و دلباختگان حضرت أميرالمؤمنين(ع), در تمامى نقاط جهان, آرزو دارند بعد از مرگ, شرافت دفن شدن در وادى السلام, در جوار بارگاه أميرالمؤمنين(عليه السلام) را بدست آورند. روايات بسيارى در اين باره, از اهل بيت (عليهم السلام) رسيده است. من جمله:

 حضرت أميرالمؤمنين به پشت كوفه نظر افكندند و فرمودند: (ما أحسن منظرك... الحديث (فرحة الغري/61)) (چه منظر زيبايى دارى) 

حضرت امام جعفر صادق(ع) ميفرمايند: ( هر مؤمنى در هر جايى از زمين دربگذرد, پروردگار متعال, روحش را در وادى السلام محشور مى سازد. عرض شد: وادى السلام کجاست؟ فرمودند: بين سرزمين نجف و كوفه, آنها را مى بينم, چه بسيارند, بر منبرهايى نورانى نشسته اند و با يكديگر سخن مى گويند) (ارشاد القلوب: 2/ 239)

 قبرستان وادى السلام از بزرگترين قبرستانهاى جهان به شمار مى آيد.

دفن كردن تنها شامل وادى السلام نمى شود. در صحن مطهر علوى نيز, تعداد بسيارى از علما و بزرگان حوزه علميه نجف, دانشمند, اديب و شاعر, افراد سرشناس, پادشاهان و رجال دولتى به خاک سپرده شده اند.

 آثار بسيارى از اين آرامگاه ها از بين رفته است و اكثرسنگ نبشته هاى قبرها كه نام صاحب قبر برآن نقش بسته ناپديد شده اند. تصاوير افراد دفن شده در حرم مطهر  نيز به دستور رژيم سرنگون شده بعث, رفع شد. توليت كنونى حرم مطهر سعى دارد با همكارى پژوهشگران, زندگى نامه افراد مهم و برجسته دفن شده در حرم مطهر را گردآورى كند و محل آرامگاه آنها را دقيقا مشخص نمايد و تصاوير آنها را ترميم كرده و به جاى خود بازگرداند. 

 

مکان آرامگاه برخی از دانشمندان و مراجع بزرگ در صحن مطهر و مشخصات این بزرگان به این شرح است  :

ايوان طلا ( مناره جنوبى )

آيت الله شيخ احمد اردبيلى معروف به مقدس اردبيلى .

محل ولادت : ــ روستاى نيار اردبيل .

اساتيد : مشهورترين ايشان : مولا جمال الدين محمود .

برخى از آثار : مجمع الفائدة و و البرهان و زبدة الشيعة و شرح الهيات التجريد .

تاريخ وفات : ماه صفر سال 993 هجرى قمرى .

منابع : روضات الجنات , ج1 , ص 79 .

 

ايوان طلا ( مناره شمالی)

آيت الله شيخ محمد حسين اصفهانى كمبانى .

تاريخ ولادت : 2 / محرم / 1296 هجرى قمرى .

اساتيد : شيخ حسن تويسركانى و ميرزا باقر استهباناتى و سيد محمد فشاركى و و شيخ آقا رضا همدانى و و شيخ محمد كاظم آخوند خراسانى .

برخى از آثار : تحفة الحكيم , الأنوار القدسية , الوسيلة .

تاريخ وفات : 8 / ذى حجة / 1361 هجرى قمرى .

 

منابع : معارف الجرال , ج2 , ص263 و مرآة الشرق , ج1 , ص 655 .

 

حجت الاسلام علامه آقا سيد مصطفى خمينى .

تاريخ ولادت : ماه رجب سال 1346 هجرى ـ قم مقدس .

اساتيد : آيت الله سيد حسين بروجردى و شيخ مرتضى يزدى حائرى و شيخ محمد صدوقى و سيد محمد باقر السلطانى .

برخى از آثار : تحرير العروة الوثقى , تحريرات الأصول , تعليقات على الحكمة المتعالية .

تاريخ وفات : 9 / ذى قعده / 1397 هجرى .

منابع : مشاهير الدفونين , ص 357 .

 

مسجد بالاى سر (رواق غربى ) :

آيت الله العظمى شيخ جعفر شوشترى .

تاريخ ولادت : سال 1230 هجرى , شهر شوشتر .

اساتيد : شيخ مرتضى انصارى , شيخ على كاشف الغطاء ,

برخى از آثار : الخصائص الحسينية , منهاج الرشاد , فوائد المشاهد و نتائج المقاصد .

محل و تاريخ وفات : منطقه كرند در راه بازكشت از خراسان به نجف , جمعه شب , 20 / صفر / 1303 هجرى

 

منابع : معارف الرجال , ج1 , ص 164 و طبقات اعلام الشيعة , ج1 , ص 286 و مرآة الشرق , ج1 , ص 416 .

 

آيت الله ميرزا محمد حسن آشتيانى

تاريخ ولادت : سال 1248 هجرى

اساتيد : شيخ مرتضى انصارى .

برخى از آثار : بحر الوائد في شرح الفرائد , رسالة ازاحة الشكوك في حكم اللباس المشكوك و كتاب الخمس .

تاريخ وفات : 27 / جمادى الأول / 1319 ـ تهران .

منابع : مرآة الشرق , ج1 , ص511 و معجم رجال الفكر و الأدب , ج1 , ص 43 . 

 

آيت الله العظمى سيد محمود شاهرودى .

محل و تاريخ ولادت : روستاى آقا عبدالله از توابع شهرستان شاهرود , سال 1301 هجرى .

اساتيد : آيت الله شيخ محمد حسين نائينى و شيخ ضياء الدين عراقى و شيخ محمد كاظم آخوند خراسانى .

برخى از آثار : كتاب الطهارة , كتاب الخمس , كتاب القضاء .

تاريخ وفات : 17 / شعبان / 1394 هجرى .

منابع : مستدركات اعيان الشيعة , ج 1 , ص 219 . 

 

ايوان علماء :

استاد فقيهان آيت الله العظمى شيخ أحمد نراقى فرزند آيت الله محمد مهدى نراقى

تاريخ ولادت : 14 / جمادى الثانى / 1185 هجرى قمرى ـ نراق

اساتيد : آيت الله سيد محمد مهدى بحر العلوم , شيخ جعفر كاشف الغطاء و ميرزا مهدى شهرستانى و شيخ محمد باقر بهبهانى

برخى از آثار : عوائد الأيام في بيان احكام القرآن , معراج السعادة , الخزائن .

تاريخ وفات : حدود سال 1244 هجرى در نراق . بيكر وى به نجف اشرف انتقال داده شد .

منابع : روضات الجنات , ج1 , ص95 , مشاهير الدفونين : ص51 . 

 

حجره جنب ايوان علماء

آيت الله العظمى شيخ محمد شرابيانى .

محل و تاريخ ولادت : روستاى شرابيان از توابع تبريز , حدود سال 1250 هجرى .

اساتيد : شيخ مرتضى انصارى , ميرزا مهدى قارى , سيد حسين كوهكمرى .

برخى از آثار : كتاب الصلاة و شرح معلقات السبع .

تاريخ وفات : 17 / رمضان / 1322 هجرى .

 

منابع : معارف الرجال , ج2 , ص 372 .

 

مدرسه الغروية در صحن مطهر (مقبره مجدد شیرازی ) :

آيت الله العظمى ميرزا محمد حسن شيرازى معروف به مجدد شيرازى .

تاريخ ولادت : 15 / جمادى الأول / 1230 هجرى ـ شيراز .

اساتيد : شيخ مرتضى انصارى و شيخ حسن آل كاشف الغطاء و سيد حسن بيد آبادى و شيخ محمد ابراهيم كلباسى .

برخى از آثار : حاشيه بر نجاة العباد , كتاب الطهارة .

تاريخ وفات : شب چهارشنبه 24 / شعبان / 1312 هجرى در سامراء . پيكر وى به نجف اشرف انتقال داده شد .

منابع : طبقات اعلام الشيعة , ج1 , ص437 و مرآة الشرق , ج1 , ص491 . 

 

حجره شماره يک :

شيخ ضياء الدين عراقى معروف به استاد فقها و مجتهدان

تاريخ ولادت : 1278 هجرى

اساتيد : سيد محمد كاظم يزدى و شيخ محمد كاظم آخوند خراسانى

برخى از آثار : شرح تكملة التبصرة , كتاب اصول فقه

تاريخ وفات : 28 / ذي قعده / 1361 هجرى قمرى

منابع : معارف الرجال , ج 1 , ص 386 ـ مستدرك أعيان الشيعة ج1 , ص53 , مرآة الشرق , ج1 , ص809 .

 

حجره شماره 3 :

سيد محمد صادق فرزند محمد مهدى صدر

تاريخ ولادت : 21 / جمادى الأول 1324 هجرى قمرى / كاظمين

اساتيد : آية الله محمد حسين نائينى و آية الله ابوالحسن اصفهانى و محمد رضا آل ياسين .

تاريخ وفات : 1403 هجرى / نجف اشرف

منابع : مشاهير المدفونين , ص299 .

 

حجره شماره 6 :

آية الله محمد جواد فرزند سيد محمد تقى تبريزى

تاريخ ولادت : 1351 هجرى قمرى / تبريز

اساتيد : آية الله محمد حسين نائينى و ميرزا على ايروانى و شيخ اسماعيل محلاتى و شيخ احمد آشتيانى و و سيد أبوتراب خوانسارى

برخى از آثار  : بغية الهداة في شرح وسيلو النجاة , اصول مباحث الألفاظ (نسخه خطى) , المباحث العقلية (نسخة خطى)

تاريخ وفات : روز جمعه : 18/جمادى الأول /1387 هجرى در تبريز . بيكر وى به نجف اشرف منتقل شد .

منابع : المنتخب ص439

 

حجره شماره 7 :

آية الله محمد جواد بلاغى

تاريخ ولادت : حدود سال 1280 هجرى قمرى يا 1282 هجرى قمرى در نجف اشرف

اساتيد : شيخ محمد طه نجف و شيخ آقا رضا همدانى و شيخ محمد كاظم آخوند خراسانى

برخى از آثار : الهدى الى دين المصطفى , الرحلة المدرسية , التوحيد و التثليث .

تاريخ وفات : روز دوشنبه 22 / شعبان / 1352 هجرى قمرى در نجف اشرف .

منابع : مصادر الرجال , ج1 , ص 196 , مرآة الشرق , ج1 , ص 371 .

 

حجره شماره 10 :

آية الله سيد محمد سعيد الحبوبى از رهبران جنبش مردمى سال 1920 ضد استعمار انگليس .

تاريخ ولادت : 14/ جمادى الآخر / 1266 ـ نجف اشرف .

اساتيد : ميرزا حبيب الله رشتى و شيخ محمد حسين كاظمى و و شيخ محمد شرابيانى

از وى ديوان شعرى بر جاى مانده است .

تاريخ وفات : شب جهارشنبه 3/ شعبان / 1333 هجرى قمرى در شهرستان المنتفك عراق . بيكر وى به شهر نجف منتقل شد .

منابع : معارف الرجال , ج 2 , ص291 .

 

حجره شماره 11 .

آية الله شيخ محمد طه فرزند شيخ مهدى نجف .

تاريخ ولادت : سال 1241 هجرى قمرى .

اساتيد : شيخ محسن خنفر و سيد حسين كوهكمرى و شيخ عبدالرضا الطفيلى و سيد حسين طباطبائى بحرالعلوم .

برخى از آثار : الانصاف في مسائل الخلاف ( حاشيه اى است بر كتاب جواهر الكلام ) , الدعائم في الأصول , رساله عمليه

تاريخ وفات : روز يكشنبه , 13/ شوال / 1323 هجرى قمرى .

منابع : معارف الرجال , ج2 , ص300

 

حجره شماره 11 :

شيخ اعظم آية الله مرتضى انصارى

تاريخ ولادت : 1214 هجرى قمرى در دزفول .

اساتيد : عموى ايشان شيخ حسين و سيد احمد المجاهد و شريف العلماء مازندرانى و شيخ موسى كاشف الغطاء و ملا احمد نراقى و شيخ على كاشف الغطاء و شيخ محمد حسن الجواهرى .

برخى از آثار : كتاب المكاسب , الفرائد في علم الأصول , اصول فقه .

تاريخ وفات : شب شنبه 18 / جمادى الآخر / 1281 هجرى قمرى در نجف اشرف .

منابع : معارف الرجال , ج2 ص399 , أعيان الشيعة ج 14 , ص 455 .

 

حجره شماره 15 :

آية الله شيخ عباس قمى

تاريخ ولادت : حدود سال 1290 هجرى يا بعد از آن در قم مقدس .

اساتيد : ميرزا محمد أرباب و ميرزا حسين نورى

برخى از آثار : مفاتيح الجنان , سفينة البحار , منازل الآخرة .

تاريخ وفات : نيمه شب سه شنبه 23 / ذى حجه / 1359 هجرى قمرى .

منابع : معارف الرجال ج1 , ص 401 , اعيان الشيع , ج 11 , ص 469 , طبقات الشيعة , ج1 , ص 998 .

 

حجره شماره 17 :

آية الله شيخ محمد جواد مغنيه .

تاريخ ولادت : 1322 هجرى برابر با 1903 ميلادى در بيروت , روستاى طير دبا .

اساتيد : سيد محمد سعيد فضل الله و آية الله أبوالقاسم خوئى

برخى از آثار : تفسير قرآن كريم بنام تفسير الكاشف , دايرة المعارف فقه امام صادق (ع) , الفقه على المذاهب الخمسة .

تاريخ وفات : جمعه شب , 19 / محرم سال 1400 هجرى , برابر با 8 / 12 / 1979 ميلادى در بيروت . بيكر وى به نجف منتقل شد .

منابع : مع تجارب محمد مغنيه ص 32 , علماء عرفتهم ص 33 .

 

حجره شماره 21 :

استاد فقيهان و مجتهدان آية الله العظمى شيخ محمد حسين نائينى ,

تاريخ ولادت : حدود سال 1273 هجرى قمرى , شهر نائين .

اساتيد : سيد محمد حسن شيرازى و سيد محمد اصفهانى و سيد اسماعيل صدر و شيخ محمد كاظم آخوند .

برخى از آثار : حاشيه بر العروة الوثقى , تنبيه الأمة و تنزيه الملة , ذخيرة الصالحين .

تاريخ وفات : ساعت 5 بعد از ظهر روز شنبه 26 / جمادى الأول / 1355 هجرى قمرى .

منابع : معارف الرجال , ج 1 , ص 284 ـ مشهد الامام ج 3 , ص 113 .

 

حجره شماره 22 :

آية الله شيخ فتح الله نمازى اصفهانى معروف به (شيخ الشريعة )

تاريخ ولادت : سال 1266 هجرى قمرى , اصفهان .

اساتيد : شيخ ميرزا حبيب الله رشتى .

برخى از آثار : افاضة الغدير في خل العصير , انارة الحالك في قراءة ملك و مالك . رسالة ابرام القضاء في وسع القضاء .

تاريخ وفات : شب يكشنبه 8 / ربيع الثاني / 1339 هجرى .

منابع : معارف الرجال , ج 2 ص154 , أعيان الشيعة , ج13 , ص 54 .

 

حجره شماره 26 :

استاد مجتهدان آية الله العظمى شيخ محمد كاظم آخوند خراسانى .

تاريخ ولادت : سال 1255 هجرى در خراسان .

ااساتید : ملا هادى سبزوارى , ملا حسين خوئى , شيخ مرتضى انصارى , سيد على شوشترى , شيخ راضى نجفى , و سيد محمد حسن مجدد شيرازى .

برخى از آثار : الفرائد الفهية و الأصولية , حاشية على الرسائل , كفاية الأصول

تاريخ وفات : سحركاه سه شنبه 20/ذى حجة / 1329 , برابر با 12 / 10 / 1911 ميلادى .

منابع : المصلح المجاهد شيخ محمد كاظم خراسانى ص 23 و ص110 , أعيان الشيعة , ج 13 , ص 181 .

 

حجره شماره 26 :

آية الله العظمى سيد ابوالحسن اصفهانى

تاريخ ولادت : سال 1284 هجرى , در روستاى مديس اصفهان .

اساتيد : سيد محمد كاظم يزدى و شيخ محمد كاظم آخوند خراسانى .

برخى از آثار : رسالة وسيلة النجاة الكبرى , رسالة ذخيرة العباد , حاشية بر كتاب التبصرة اثر علامه حلى .

تاريخ وفات : ساعت 7 بعد از ظهر 9 / ذى حجة / 1365 در شهر كاظمين . بيكر وى به شهر نجف انتقال داده شد .

منابع : طبقات اعلام الشيعة , ج1 , ص41 , مرآة الشرق , ج1 , ص 183 .

 

حجره شماره 29 :

آية الله سيد عبدالله بهبهانى .

تاريخ ولادت : سال 1256 هجرى , نجف اشرف .

اساتيد : سيد حسين كوه كمرى , شيخ راضى النجفى , شيخ مرتضى انصارى .

برخى از آثار : مجموعه اى از 25 رساله  فقهى بيرامون احكام و مسائل متفرقة و بيجيده فقهى .

تاريخ وفات : روز جمعه 8 / رجب / 1328 هجرى در منزلش در تهران كشته شد و بيكر وى به نجف اشرف انتقال داده شد .

منابع : معارف الرجال ج2 , ص17 , النظرات الودية في تراجم رجال الأسرة الغريفية .

 

حجره شماره 31 :

استاد فقيهان , آيت الله العظمى سيد ابوالقاسم خوئى .

تاريخ ولادت : نيمه رجب سال 1317 هجرى در شهر خوى .

اساتيد : ميرزا محمد حسين نائينى , شيخ محمد حسين كمبانى , شيخ ضياء الدين عراقى .

برخى از آثار : أجود التقريرات في الأصول , تثريرات الفقه , الفقه الاستدلالي , معجم رجال الحديث .

تاريخ وفات : ساعت 1 بعد از ظهر روز 8 / صفر / 1413 هجرى .

منابع : معارف الرجال , ج1 , ص285 , طبقات اعلام الشيعة , ج1 , ص71 .

 

حجرة شماره 41 :

آية الله سيد على بحر العلوم .

تاريخ ولادت : سال 1314 هجرى در نجف اشرف .

اساتيد : شيخ عبدالكريم الجزائرى و شيخ محمد حسين نائينى و سيد ابوالحسن اصفهانى .

برخى از آثار : اللؤلؤ المنظوم في معرفة احوال بحر العلوم . (نسخه خطى)

تاريخ وفات : روز جمعه 27 / محرم / 1380 هجرى .

منابع : رجال السيد بحر العلوم , ج1 , ص181 .

 

حجره شماره 47 :

آيت الله العظمى سيد محمد كاظم يزدى .

تاريخ ولادت : حدود سال 1247 هجرى در روستاى كسنو يزد .

اساتيد : شيخ مهدى كاشف الغطاء و و شيخ راضى النجفى و سيد محمد حسن شيرازى .

برخى از آثار : حاشيه بر كتاب مكاسب شيخ انصارى , حاشيه بر رساله علامه , رساله عملية بنام ( العروة الوثقى )

تاريخ وفات : سحركاه روز سه شنبه 28 / رجب / 1337 هجرى قمرى .

منابع : معارف الرجال , ج 2 , ص 326 .

 

حجره شماره 48 :

آيت الله سيد محمد حسين شرف الدين العاملى

تاريخ ولادت : سال 1290هجرى قمرى / كاظمين

اساتيد : آيت الله شيخ محمد كاظم آخوند خراسانى و آيت الله سيد محمد كاظم يزدى

برخى از آثار : بغية الفائز في جواز نقل الجنائز و كتاب كرانبهاى المراجعات .

تاريخ وفات : روز دوشنبه 8 / جمادى الثانى / 1377 هجرى قمرى

منابع : معارف الرجال , ج2 , ص51 .

 

حجره شماره 48 :

حجت الاسلام علامه سيد اسماعيل فرزند سيد حيدر صدر

تاريخ ولادت : ماه رمضان سال 1340 هجرى قمرى / كاظمين

اساتيد : سيد احمد الكيشوان و سيد على زنجانى و سيد محمد جواد صدر و شيخ محمد رضا آل ياسين و سيد محسن الحكيم و سيد ابو القاسم خوئى .

برخى از آثار : محاضرات في تفسير القرآن و الأخلاق و دورها في الحياة ( شرحى است بر كتاب قانون جنائى اسلامى اثر عبدالقادر عودة )

تاريخ وفات : 6 / ذى حجة / 1388 هجرى قمرى ـ در كاظمين . بيكر وى به نجف انتقال داده شد .

 

منابع : النتخب ص 53 .